Sagen en Moppen

In Nederland zijn veel sagen, sprookjes en grapjes over schaatsen bekend vooral uit de 19e en begin van de vorige eeuw. Sommige zijn beschreven door het Meertens Instituut. Dat instituut is inmiddels beter bekend als Het Bureau van Voskuil.

Jantje Thee

Jantje Thee vertelde dat hij de duivel was tegengekomen op het ijs. Jantje was de beste schaatsenrijder van Volendam, zelf dacht hij de beste rijder van het hele land. Op een keer schaatste hij op een brede sloot, heerlijk op zijn sokken, met flinke gang, rustig buitenover met streken van wel zes meter. 'Nu', dacht Jantje, 'zou ik wel eens iemand willen ontmoeten om tegen te rijden, de duivel als het niet anders kan'. Terwijl hij dat denkt, hoort hij gekras achter zich. En direct kwam met korte slagen een klein, krom vrouwtje aangereden. 'Kun je niet harder?' vraagt ze Jantje. Dat kon hij wel, maar het gaf niks. Op haar dooie gemak reed het oude besje langs hem heen. Jantje schrok: dat moet de duivel zijn! Even verderop verdween het krasse vrouwtje in het riet en rijdt een van de zijsloten in.

Vlaams

't Is ol dezelfden die dat verteld et en 'k mochten vertrouwen. 't Wos in 't herte van de zomer en 't kwam dor e vint in e wegeltje die er dertig of veertig meter verwijderd wos van e pit, de Marepit gelove'k ik, want vroeger hadden er vele pitten e name. Enne zag hij dor dat ze schaverdijnden* up die pit. Zijn dat nu wel normale dingen? *schaatsen

Een oude Zaanse mop vertelt over een schaatsende Duitser (Poep): een Poep rijdt op de schaats. Hij nadert een wak en weet niet wat hij moet doen. Iemand roept: Je moet krissen!'. De Poep schreeuwt angstig: 'ik ken niet krissen' en valt voorover in het wak.

Krissen is remmen. Wij zouden ook in het wak rijden omdat we het woord krissen net als de Duitser niet zouden begrijpen.

De Pijp

Een man reed over de Dokkumer Ie. In Bartlehiem schaatste hij met grote vaart een wak in. Hij ging zo snel dat hij er in Wyns weer uit kwam. Zijn pijp brandde toen zelfs nog.

Drenkeling

In de zomer fietst een man langs het kanaal, hij kijkt even niet uit en rijdt in het water. Een agent komt ter plaatse en redt de drenkeling. In het ziekenhuis zegt de agent: "Dit is de verkeerde, hij heeft zijn schaatsen nog aan."