Toverlantaarnplaatjes

Ik kocht twee toverlantaarnplaten, 8,2 x 8,2 cm groot. Het negatief is op glas afgedrukt en afgedekt met een tweede glasplaatje. De twee glasplaten worden bij elkaar gehouden met een zwarte, papieren plakstrip. Beide foto's komen uit Rotterdam: het Bergschemeer en de Schiedamseweg (met de kinderen). Op het Bergschemeer zie je op de achtergond een koek-en-zopie en veel baanvegers. Klik tot groter.

De jaargetyden

Nicolaas Simon van Winter - nomen est omen - schreef in 1769 het gedicht De Jaargetyden. Het is een natuurbeschouwing op rijm opgebouwd rond de vier seizoenen. Ik kocht het boek zaterdag voor een habbekrats en had dus een mazzeltje. In de winter is er natuurlijk ijs en binden de mensen de schaatsen aan:

Het jeugdig landvolk, nu in zyne bezigheden
Door 't strenge weêr gestuit, begeeft zich, wel te vreden,
En danssende ten ys; het waagt zich op den vloed;
Het bind de schaatsen aan, en vliegt, met vluggen voet,
Nu ginds dan herwaarts heen, en houd by 't schichtig snellen,
Een kunstig evenwigt in 't weêrzyds overhellen.
Het wint den wedloop zelfs van 't moedigrennend paard;
Het vormt een' halven kring by 't wenden in zyn vaart.
Men zwoegt, zelfs uit vermaak, langs 't vlak der marmren stroomen.
't Woelt alles door elkaêr: de vreugd schynt niet te toomen.
Hoe ryst van allen kant een schaterend geschal,
Gewekt door stoute kunst of onverhoedschen val!

De lekbak van Jaap Eden

Jaap Eden was redelijk vermogend na zijn loopbaan als professional. Maar hij raakte snel aan de grond. Hij gaf geld uit als water. Maar erger nog hij raakte volledig aan de drank en belandde in de goot. Geen cent meer te makken, maar drankzuchtig mocht hij van de kroegbazen het veschaalde bier uit de lekbak drinken. In de lekbak loopt het schuim en het bier dat de kroegbaas van de glazen afstrijkt onder de tap.

De haarlemse kroegbazen die ook wel genoten hadden van hun Jaap, stonden hem dat toe. Dat vertelde de sportmasseur en voormalig marathonloper Slingerland aan zijn zoon. Het bier uit de lekbak gaat normaal gesproken naar de koeien. Het is erg voedzaam, en nog steeds leveren brouwerijen dat verschaalde bier aan de veehouderij.

Kachel voor koukleumen

Een houtkachel op een slee die de koukleum kan meenemen naar de ijsbaan. De kachel staat op twee houten schavotjes, waartussen een laag zand is voor de isolatie. Een wat gecompliceerde uitvinding, want volgens mij kan een kachel op pootjes ook best op dik ijs staan Ik heb daar wel afbeeldingen van gezien.

Het geluid van ijs

Het jongste nummer van Onze Taal besteedt in de rubriek Gaten in de taal aandacht aan het geluid van schaatsen op het ijs (met een foto van mij). Bij het geluid van schaatsen denken velen aan 'krassen'. Maar dat is nu juist het geluid dat een schaatser niet wil horen. Je zegt ook niet dat violen krassen. We leren kinderen altijd geluidloos te schaatsen. Als boeven op het dievenpad. Op kunstijs gaat dat nog wel, maar op natuurijs maak je geluid. Je hoort bijvoorbeeld het tikken van de ijzers als je over bobbeltjesijs rijdt.

Er is geen woord voor het geluid van schaatsen op het ijs. Schaatsen en ijs maken ok samen geluid. Soms hoor je hoge tonen die zich verplaatsen. Dat komt zo: het ijs drijft als een trommelvel op het water en het geluid weerkaatst op de bodem van de plas. Hoe lager de echo is, des te dieper is het water. Met een cursus solfège weet je hoe diep het water is. Aan de kant is het geluid dus meestal hoger dan midden op de plas.

Vandaag lag er flinterdun ijs op het water. Dat rinkelt zo mooi. Ik heb een ultrakorte opname (kaart was vol).

Bonte kraai

Het zou zo maar kunnen dat we over twee weken op natuurijs staan. Maar de hoop heb ik al opgegeven. Ik vond de winter al voorbij na die paar ijsdagen in december.
Voor mijn deur zit regelmatig een bonte kraai. Vroeger altijd het symbool van de winter. Nu is het de bonte kraai in de lente geworden.

Linksom, rechtsom troelala

Het meisje bij de bakker is kunstschaatster. Ik zie haar wel een op de baan. Ik vraag haar over bochten naar links en rechts. Kunstrijdsters zijn daar immers vrij in. Volgens haar gaat het in de vrije kur beide kanten op, hoewel ze zelf liefst tegen de klok in rijdt zoals wij op noren. Maar als het op springen en pirouettes aankomt, draaien linkshandigen volgens haar met de klok mee.

Je zou het eens moeten onderzoeken. Als het klopt, kun je vaststellen dat linksbenige norenrijders in het nadeel zijn op een ovale baan. Dat is overigens niets nieuws, want dat zeggen ze zelf ook. Maar gelukkig voor alle linksbenigen gaat de Elfstedentocht met de klok mee.

Ik heb gegoogeled op de pirouette (spin) en vond tussen veel meiden op het linkerbeen, inderdaad ook een rijdster op haar rechterbeen draaien.

Mickey on ice

Boek over toertochten

Buijze en Blauw zijn de auteurs van het boek Op schaatsen door Noord-Holland en Utrecht. Het boek geeft een overzicht van alle toertochten sinds 1938 in deze twee provincies. Noord-Holland is zeker ook de bakermat van de toertocht, dat wil zeggen het georganiseerd rijden van een tocht. De laatste toertocht in dat gewest was op 12 januari 1997.

Als ik me goed heriner was hier in Zuid-Holland enkele jaren geleden nog een molentocht. Moet ik even nazoeken. Ik heb die tocht in iedere geval gereden. Het boek roept natuurlijk om aan aanvuliing met de tochten van Friesland en Zuid-Holland en Overijssel.

Kost € 29,75 te bestellen bij het Gewst NH/U

Schaatsploeg neerzetten

De omstandigheden zijn ideaal om 'een schaatsploeg beleidsmatig neer te zetten'. Ik hoord het op de radio. Het kwam uit de mond van Gerard Kemkers en ik pinkte een traantje van geluk weg. Eindelijk is de sport volwassen geworden, eindelijk s het schaatsen verlost uit de sfeer van koek-en-zopie van de dropssmid. Eindelijk kunnen we schaatsploegen beleidsmatig neerzetten! Joepie.

Skeeve Skaes met sluiting bedreigd

Moet de Skeeve Skaes in Amsterdam ruimte maken voor nieuwbouw? Sportgeschiedenis is bezorgd>