Schaatssport begin van de vorige eeuw

Schaatsenrijden is de sport bij uitnemendheid waarin Hollanders het onderspit delven tegen the rest of the world.

Zo begint het Geillustreerd sportgedenkboek uit 1915. Ik sloeg het open bij De Slegte. Zo was het! Minstens dertig jaar lang bijzaak op het schaatssporttoneel. Niks geen chauvinisme in het boek over Hollanders en hun schaatsgeschiedenis. De schrijver wijt het aan het klimaat in Nederland dat niet geschikt is voor het schaatsenrijden. Sinds 1890 was er geen echt strenge schaatswinter meer geweest. Vijfentwintig jaar lang. Zo zie je maar!

Schaatsers op vrachtwagens

Jojanneke zag in New York een verhuiswagen met schaatsers op de zijkant.




Ik heb er ook een. Veel dichter bij huis, bij mijn huis althans rijdt over de A44 regelmatig een bloemenauto met een schaatser. Ik heb de wagen laatst gefotogafeerd. Het bedrijf heeft drie symbolen uit het Nederlandse imago bijeengebracht: een molen, een schaatser en bloemen. En daar wringt nou de schoen, want een schaatser op de molentocht kan geen verse bloemen bij zich hebben zo midden in de winter. Ik ben weer een kniesoor.

Schaatsgedichten

Ik ga verhuizen en ben daarom schoon schip aan het maken met de papierberg. Ik heb nogal wat verzameld op het gebied van schaatsen aan proza en poëzie bijvoorbeeld. Ik heb het nu geordend en ontdubbeld. Dan heb ik nu deze stapel aan schaatsgedichten over, afgezien van de gedichten die in de bloemlezing Glad en wijd ligt het ijs staan. Dis is vooral Engelstalig en Duits.

Het beste zou zijn om het allemaal te digitaliseren zodat er een bestand komt van schaatsgedichten. Maar zie er maar eens de tijd voor te vinden en dan nog, wie is daar nu in geinteresseerd?

Lydia Rood

In de VPRO-gids van deze week staat een foto van Lydia Rood en haar dochter Roosmarijn Bakker. Rood houdt van schaatsen. In Beide Benen heeft ze erover geschreven, maar ook een speciaal voor Zwart IJs geschreven verhaal.

Wat ik zo mooi vind aan de foto is dat het bijna een illustratie is uit een jeugdboek en dat past zo goed bij haar als kinderboekenschrijfster. Die rare lange das waaraan haar dochter zich vasthoudt die is zo beeldend.

Heilhitlerrijder

Ik zag een opmerkelijke foto van een schaatser op het Haagse ijs rond 1920. Ik heb er een kiekje van geschoten. Ik noem hem de heilhitlerrijder:

Winters van weleer

Dat waren nog eens winters! 1996 Over de Zuiderzee; vijfhonderd kilometer door het Groene Hart!

Kruislings voor de borst

Je ziet het wel eens op oude plaatjes: de schaatsers rijdt met zijn armen kruislings voor de borst. Je denkt dat is een rondrijder, een schoonrijder. Maar dat hoeft niet, ook hardrijders kruisten hun handen zo voor de borst. Ik vond het in een gedichtje in een bundeltje uit 1871:

Ha, dat gaat met de armen kruis'lings
op de borst zo vliegend voort,
onder bruggen, langs de bijten,
Als door ijverzucht gespoord.
Flauwert, wie zich aan een buit'ling
of aan tegenwind iets stoort.

De stevige jongens dus reden op deze wijze door de polders met tegenwind. Het is natuurlijk ook aerodynamischer als je erover nadenkt. Ik herinner me dat Erik van Kordelaar - die altijd experimenteerde met schaatsen - ook het eens heeft geprobeerd. Het was geen succes. Van Kordelaar was de man die de klapschaats nieuw leven heeft ingeblazen in het district Zuid-Holland. Na de successen van zijn ploeg ging Tony de Jong over op de klapschaats

Schaats in zopie

Snuisterijtje een vlijmscherp schaatsje in een bokma-flesje. Het schaatsje is gemaakt van een krammetje. Daar kun je een paartje uithalen.

Ai! Mariek, Marieke

Mijn 'nichtje' Marieke van Hoek is NK skeeleren op de weg geworden. Normaal gesproken geen nieuws voor deze site, maar voor één keer dan. Marieke woont samen met mijn neef Jos Dohle, ook geen kleintje in het peloton. Marieke reed voor het eerst mee in de hoogste klasse dit jaar, heeft geen sponsor en wordt kampioen. Petje af!

Het is zomer: op naar de Mc-skate