:-)

Shorttrack Lego

De avond van de elfstedentocht

Het viel me erg tegen de uitzending. Jeroen Pauw in Huize avondrood. De uitzending bevestigde het idee dat de tocht iets is uit een grijs en ver verleden. Om tien uur sloeg ook nog eens een oude klok de uren. Mooi vond ik wel de kleurenfilms van de tochten van 56 en 63. Maar het allermooist toch wel een korte film van de tocht van 1911 1917. Coen de Koning poseert voor de camera, hij heeft een riante voorsprong.

The missing link

Is het schaatsen uit het glissen ontstaan? Of is het bedacht op de tekentafel van de hoefsmid? Glissen is jezelf met stokken vooruitduwen op brede middenvoetbeenderen van paarden. Schaatsen doe je op zeer smalle ijzers. Op mijn vele speurtochten vond ik ee plat ijzer, beetje een krul. Is dit the missing link? Nader onderzoek moet het duidelijk maken.

Nog eendje

Zuigen en opleggen

In 1947 was de oorlog in Friesland nog niet voorbij. Hij woekerde voort op het elfstedenijs. Marnix Koolhaas opende samen met Kroes de beerpunt van 47. Er was veel fraude, rijders die oplegden (voortgetrokken werden) of zich lieten meezuigen door een toerrijder. De rijders beschuldigden elkaar over een weer van fraude. Er kwam een onderzoek en de pers schreef nog maanden over deze kwestie. Mogelijk moet er zelfs met terugwerkende kracht een andere winnaar aangewezen worden. Koolhaas schreef er een artikel over in Tussenstand het nieuwe sportblad (ja, dat vermaledijde voetbal in Tussenstand moet je dan voor lief nemen).

Een interessant detail is dat in de nalatenschap van Mr. Hepkema - de eerste voorzitter van de vereninig De Friesche Elfsteden - een pakketje met 300 erotische en pornografische brieven zat. Hepkema was een oude rukker!

lake superior kite skating

Elfstedenjargon

Wie geen VPRO-gids heeft kan mijn tekst over het elfstedenjargon hieronder downloaden. Je startrecht of je stemrecht

Wij wachten gespannen op zondagavond!

Een Vlaamse verzamelaar en schaatsfanaat is in het bezit gekomen van deze medaille, die werd toegekend aan bestuursleden, ijsmeesters en rayonhoofden. Omdat de speld in de vorm van een ijsstok is om de ijsdikte te meten, lijkt het me een erkenning voor rayonhoofden of ijsmeesters. De medaille lag ooit op een rommelmarkt.

In de VPRO-gids aandacht voor de Elfstedentocht. Een artikel over Barthlehiem, Hoekstra en Pim Mulier. Het is me allemaal wat te romantisch. Pim Mulier was volgens de mensen die hem hebben meegemaakt een onaagename man, die er bovendien een handje van had zich meer toe te eigenen dan hem werkelijk toekomt. Dat hij wel de motor achter veel sport was, is ontegenzeggelijk waar. 'Zijn vader was een gedreven schaatser.' schrijft Koolhaas. De vader van Mulier was een gedreven alcoholist die Friesland uitgejaagd is. Koolhaas maakt dat eerste artikel meer dan goed met de beerpunt van 1947. De fraude van de tocht van 1947.

Kees Sluys schrijft over ijsbaantjes: 'wat heb je feitelijk nodig? een stukje land omzoomd door een dijkje van een halve meter hoog.' En Sluys bezocht het Eerste Friese Schaatsmuseum in Hindeloopen en keek er zijn ogen uit. Ik mocht iets schrijven over de taal van de tocht. Over het hyste-iis, want de tocht is per slot van rekening een hengstenbal. Dan een verlate bespreking van De Elfstedentocht van Mohammed Nasr en een in OVT uitgesproken column van Kleijwegt.

Zondag kijken! Nederland 2, Fryslân Boppe.

Elfsteden

Dit weekend staat in het teken van de Elstedentocht bij de VPRO en de NPS. Komende zondag is De Avond van de Elfstedentocht op Nederland 2. Ik heb voor de VPRO-gids, die morgen verschijnt een column geschreven over de taal van de tocht en dan vooral de taal van de rayonhoofden. Over Hynste-iis en slijtvast ijs.

Eendje

Go to the start

Een briefje vandaag in het Parool over het startcommando Go to the start. De schrijver stelt terecht dat Britten zeggen On your marks. Go to the start lijkt dus domweg een vertaling van ga naar de start.

Pootje over

Foto Tais Strochka (thanks)

Wilskracht op ijzers

Met de vlam in de pijp reed ik door het Friese land.

De tweelingbroers Kaastra reden de tocht van 1909 met de pijp 200 kilometer in de mond. Leuk detail. Aardig is ook dat ze aangeven dat de tocht eigenlijk gewoon een toertocht was, waarbij iemand als eerste aankwam. Ik denk dat ze gelijk hebben. Een aardige film van een onbekende maker over de Elfsteden op de VPRO-site.

Link

Kelnersvereniging

Foto van Alfred Eiesenstaedt. Hij deed me denken aan de Kelners IF in Noorwegen. Toen ik onderzoek deed naar het arbeidersschaatsen in de jaren 20 en 30 in Noorwegen, zag ik ook dat er een schaatsclub voor kelners was. Dat wil zeggen dat binnen die vereniging kelners tegen elkaar reden, om het hardst natuurlijk.

Axel Paulsen: allround schaatser

Taalpost:

Zijn Ireen Wüst en Sven Kramer nu 'allroundschaatsers' of 'allround schaatsers'?

'Allround' is volgens Van Dale een bijvoeglijk naamwoord. 'Een allround schaatser' is dus goed: dat is een schaatser die van alle markten thuis is. Misschien kan hij of zij ook wel heel goed kunstschaatsen en marathons rijden. Maar bijvoeglijke naamwoorden kunnen ook als bijwoord worden gebruikt; in combinatie met een zelfstandig naamwoord wordt het dan één woord. 'Allroundschaatsen' is zo'n vaste combinatie, met een vaste betekenis: zowel sprint- als langere afstanden beheersen en dat laten zien in wedstrijden over 500 tot 10.000 meter. Iemand die die sport beoefent, is een 'allroundschaatser'.

Axel Paulsen was dus een allround schaatser, hij was namelijk zowel kunstrijder als 'snelschaatser'

Ronde schaatsen

In de biografie van Hans Pieterse las ik de term 'ronde schaatsen' voor botte schaatsen. Dat is natuurlijk iets wat natuurijsrijders overkomt na een lange wedstrijd of tocht. Zand en stof maken je schaatsen bot.

Het aardige is nu dat ronde schaatsen eigenlijk schaatsen zijn met een grote ronding, zoals kunstschaatsen of schorttrackschaatsen. Die draaien soepel over het ijs. Ze zijn rond in de lengterichting. De schaatsen van Piterse waren rond in de breedterichting.

Ireen Wüst

Stamboeck

Salmonella in het katenspek van Dirk van den Broek. Het is spek van het merk Stamboeck. Wouter Klootwijk merkt terecht op dat die 'c' in stamboeck opzettelijk in de merknaam is gezet. Het moet de indruk geven dat er een lange traditie is in het vervaardigen van katenspek. Ik vroeg me af of die 'c' er nu ook bij verzonnen was. het WNT geeft uitkomst. Stamboeck met c bestaat inderdaad onder meer in een vers van Vondel.

Hans Pieterse

Zojuist brengt onze postbode de biografie van Hans Pieterse. Daarin ook zijn Elfstedentocht. Ik ben ff lezen!

Bestellen

Geef mij maar natuurijs

Mail over een nieuw boek: geef mij maar natuurijs: het bewogen schaatsleven van Hans Pieterse. Lees het fragment over het kaartje in zijn schaatsschoen.

Gedicht per e-mail

De stijve van Lemmer

Na dertig vier
en dertig negen
(voor zijn niveau
een groot verval),

zag je door het
strakke schaatspak
duidelijk zijn
linker bal.


Geertjan Spanheim

Nachtvorst

Ik heb mijn schaatsen op het ijs gelegd en het hield!

Uytdehaage stopt

Jochem Uytdehaage is gestopt. Hij is een van de weinige Nederlandse schaatsers waarvoor ik sympathie kon opbrengen. Ik bedoel die neuroten van een Wennemars en Timmer daar heb ik niks mee. Jochem Uytdehaage is uit het goede hout gesneden. Een schrale troost is het dat je nu niet meer hoeft op te zoeken hoe je zijn achternaam ook alweer spelt. Dank Jochem!

Jack Shea: Rokend naar Olympisch goud

Shea:

Poepjesstijl

Veldstra en Poepjes in Sneek 1912

Jan Ferwerda en Coen de Koning streden uit alle macht om de zege op de elfstedenwedstrijd van 1912. Op een gegeven moment gaan bij Sneek de armen al los. Beide kemphanen hadden de gehele dag met de armen op de rug gereden en reden nu zoals de journalist Jan Feith zei 'in Poepjesstijl'. Met de armen los was rijden in poepjesstijl.

Het verwijst ongetwijfeld naar Jacob Poepjes en zijn even snelle familieclan op de Friese kortebaan. Zij zwaaiden natuurlijk uit alle macht met hun armen op hun ritten. Poepjesstijl. Toen Oscar Mathisen de armzwaai meenam na zijn reizen door de VS noemnden de Noren het de yankeeswing.

Kip Carpenter

Moeten we deze Kip ook ophokken?

Bob de Jong: staatsprofessional

Elfstedentocht in kleur

Ik hou van de sobere landschappen in zwart-wit van de tocht van '63. Moderne kleurenfoto's van de tocht doen zeer aan je ogen, de primaire kleuren spatten van het scherm. Nu kocht ik een knipsel met deze kleurenfoto van '63 die dezelfde soberheid heeft. Komt natuurlijk ook doordat er overal sneeuw ligt. Geen afleiding in het beeld. In de sneeuw lost alles op. Nirwana! (Thomas Mann)