Schaatskunst: Johan Braakensiek

IJsdansen met sterren

Een opmerking bij al het ijsdansgeweld op de infantiele commerciële zenders: ijsdansen heeft met de Nederlandse schaatscultuur helemaal niets te maken. Het ijsdansen is uitgevonden door de Amerikaan Haines die de Weense Wals op het ijs bracht. Een relnicht avant la lettre.

IJsdansen heeft dus ook met het schoonrijden niets van doen. Bij het schoonrijden wordt niet gesprongen of gedraaid. Bij het schoonrijden gaat het vooral om het perfect uitvoeren van de techniek van het buitenover rijden.

Wedstrijdbaan: drie bochten

De Britten reden aan het eind van de achttiende eeuw het liefst de Engelse mijl als wedstrijdstandaard over een rechte baan. Het kwam ook toen echter maar zelden voor dat je over zoveel ijs kon beschikken. Het ijs dicteerde dan de vorm van de baan. En de vorm was een baan met drie bochten. Het reglement werd vastgesteld in 180 en herzien in 1891.

Gereden werd er over een afstand van anderhalve mijl, dat was een compromis tussen twee mijl (om het uithoudingsvermogen te testen) en de standaard. Twee rijders reden tegen elkaar in dezelfde baan, om de omstandigheden zo gelijk mogelijk te houden, elke hobbel of scheur was immers in het nadeel van een rijder. Maar waarom die drie bochten?

In de Britse traditie van het Fen skating was het zaak om zo snel mogelijk te kunnen keren, dat wil zeggen remmen, omkeren en weer starten. Alleen een baan met drie bochten maakte dat mogelijk. Wie niet kon remmen liet zich in de strobalen vallen om daarna om te keren, maar dat scheelde uiteraard wel in je tijd.

Banen open?

In de VS zijn de ijsbanen al open. Nederland houdt afgezien van wat zomerijs, de traditie in stand dat je in de winter schaatst. Dat vind ik een goede traditie. Elk jaar weer wat om naar uit te zien. En schaatsen in korte broek? Nee

Mopje uit 1903

De Sportwereld

Stichting De Sportwereld wil de kennis over de geschiedenis van de sport bevorderen. Zij geven onder meer het blad De Sportwereld uit. Vorige week verscheen nummer 41. Ik heb voor dat nummer een bijdrage geschreven over Fen Skating. Ik heb het als PDF online gezet op werkijs.

Voor het komende nummer onderzoek ik de korte, maar heftige geschiedenis van de Haarlemse Atletiek Vereniging De Damiaatjes. Jaap Eden was er lid van, net als Jaap Houtman, Pim Mulier en Klaas Pander.

Een van de projecten van de Sportwereld is de Handleiding voor het beheer van historische sportarchieven. Zo'n handleiding was hard nodig, want het beheer laat vaak heel veel te wensen over.

Wilt u meer lezen over de Sportwereld of een abonnement nemen op het blad? Kijk dan op de website

Gered van de ondergang

Deze ijsslee stond in een oude bollenschuur op de nominatie grofvuil. Ik heb hem daarom meegenomen. Dit model komen we al op 17e eeuwse schilderijen tegen. Soms zijn het duwsleeën, soms trekt de schaatser de slee voort. Je kunt er van alles op vervoeren, van kinderen tot goederen. De slee werd bijvoorbeeld gebruikt om voorraad naar de koek-en-zopie te brengen.

McCartney

Paul is 64 en gaat scheiden. Hier in gelukkiger tijden schaatsend op Abbey Road.

IJs in de bijbel

's Nachts in de woestijn kun je ijs maken zonder moderne hulpmiddelen. Het zou in in de bijbel staan. Het vers heb ik niet gevonden, maar ijs maken kan. Ook in India kennen ze deze techniek. Het komt erop neer dat de atmosfeer zo droog is dat warmte-uitstraling naar 'outer space' heel gemakelijk plaatsvindt. Met als gevolg sterke afkoeling tot vriezen, zelfs als de omgevingstemperatuur + 10 garden is.

Hoogleraar Doc:
"The Bible describes how to make ice on the desert. Please describe the procedure and explain how it fits your knowledge of heat transfer."

Student:
No one knew the answer. Doc chuckled and told us we should read the Bible and learn that on a still, clear night in the desert, if one dug a shallow hole, lined the cavity with straw and placed a ceramic pan with a thin layer of water into the straw-lined nest, then there would be minimum conduction, little or no convection, and radiant heat transfer to outer space would control. Since outer space has an equivalent temperature of minus 400 degrees F, and radiation is governed by the difference between the absolute temperatures to the fourth power, you can truly make ice in the desert.

Jelle van Dun schaatst

Jelle van Dun maakte een stop motion animatie van een dag uit zijn leven. Hij deed daar een half jaar over. Maar mooi is het zeker! Heel even schaatst Jelle over een plein in Breda! kijk