De teloorgang van een ijsbaan

Andrew Love schrijft op het 'zusterblog' van dit blog over de teloorgang van de 400-meterbaan in Butte. Andrew bezocht de baan op een autotrip en vond er een sportpark dat vooral op een bouwval leek. Vele grote schaatser in de VS hebben er getraind en wedstrijden gereden. De koelbuizen van Butte komen al door de vloer, de ruiten zijn ingegooid, alles is een grote puinhoop.

Andrew en ik zijn van plan soms samen te gaan werken. Andrew is een voormalige wielrenner die in drie jaar tijd aan de subtop van het schaatsen terechtkwam. Hij haalde net de cut niet voor Turijn. Ik hoop dat hij meer kan vertellen over de snelle opkomst van de Amerikanen. Ik ga op zijn blog schrijven over fen skating bijvoorbeeld.

De damiaatjes 2

Onlangs kocht ik deze - echte - foto van De Damiaatjes. Ik heb u daar al over bericht. Ik ben inmiddels op onderzoek uit naar deze club voor het blad De Sportwereld. HAC De damiaatjes was een vereniging van wielrijders, schaatsers en hardlopers in Haarlem aan het eind van de 19e eeuw. Bijzonder is dat er veel topsporters bij waren, zoals Jaap Eden, maar er toch weinig bekend is over de club zelf. De club is opgericht door de hardloper Pieter Calcoen, eerste voorzitter was de koning in het midden Pim Mulier. Ik weet nog niet met welk doel de club is opgericht.

Ik ken inmiddels alle namen van de sporters op de foto. Meer informatie gaat nog volgen! Het is hartverwarmend te ontdekken hoeveel mensen bereid zijn je te helpen bij de zoektocht. Er is toch nog veel historische interesse in Nederland.

Leiden centrum van schaatsgeschiedenis

Onlangs viel me op dat de grote klassieke handleidingen en geschiedschrijving alle in Leiden zijn geschreven.

De eerste was het boek Natuurlijke hisorie van Holland van de Leidse arts Johannes le Francq van Berkheij die uitgebreid stilstaat bij de geschiedenis en gebruiken van het schaatsen.

Daarna volgde de in Leiden werkzame dominee Van Geuns met zijn publicatie Volledig leerstelsel van kunstmatige lichaamsoefening een vertaling en bewerking van een boek van de Duitse auteur Gutsmuths. oOk hier een uitgebreide handleiding voor het schaatsen.

Tot slot de man die stevig op zijn beide voorgangers leunde: Johan van Buttingha Wichers met zijn overbekende boek Schaatsenrijden. Hij ging vooral in de letterkunde op zoek naar de oorsprong van het schaatsen

Bijzondere ijsbaan

Fatima Moreira de Melo - hockeybabe - is onlangs afgestudeerd op jeugddetentie. Ik hoorde haar op de radio vertellen dat er een jeugddetentie-inrichting is waar bij vorst de binnenplaats onder water wordt gezet en omgetoverd in een ijsbaantje. Kunnen de kleine boefjes schaatsen.

Wadschaatsen

Ik was een weekje in Noord-Groningen. Ik ben gaan wadschaatsen op het slik van de Waddenzee. Op blote voeten over het spekgladde slik. Geweldig. Het lijkt meer op schaatsen dan plankschaatsen omdat je ook voorwaarts gaat. Heerlijk weer even 'op schaatsen' te staan!

Centsprent 2

Hieronder ziet u nog een voorbeeld van een schaatsplaatje op een centsprent. Dit plaatje is met kleurstempels ingekleurd. De tekst (een mof verwarmt de handen):

Zie Klaasje met zijn mof eens deftig statig rijden
Daar Steven met zijn haak, vast naar hem toe komt glijden
Foei, zegt hij, met een mof, dat past een rijder slecht
Daar Govert op zijn rug al braaf te spartlen legt.

Centsprent

Wie geen geld had voor boeken, kocht een centsprent bij de marskramer. 300 honderd jaar lang werden centsprenten verkocht ter lering en vermaak. Het zijn vaak beeldverhalen met onder elk plaatje een versje. Kinderen zagen exotische dieren, de gebruiken in verre landen, lazen Tijl Uilenspiegel et cetera. De prent was vaak in kleur, maar ook wel in zwart wit, mogelijk later ingekleurd met stempels. Het waren houtsnedes.

Op sommige centsprenten wordt geschaatst. Hieronder ziet u een voorbeeld van een Franse prent over Tsaristisch Rusland. Schaatsen op de Neva in Petersburg, elegant en hard

Een slokje voor het zweten

Drink een slokje voor het zweten, maar u moet uw maat weten. Een moralistisch plaatje over het drankgebruik op het ijs. Het is een houtsnede, ik vermoed afkomstig van een centsprent. Daarover volgende week meer.

Wak en zopie

Een komische reclamefilm van Stella Artois. Patertjes op zwak ijs!

Poep en zopie 2

In 1779 schilderde Jabes Heenck IJsvermaak op het Galgewater (De lakenhal). Een betoverend schilderijtje. Ik heb het gebruikt voor het omslag van de bloemlezing Op het ijs.
Rechts in de hoek staat een zopietentje, wat stokken die een rieten achterwandje ondersteunen. Tegen de zijkant van het tentje zit een man rustig te poepen.

Bijzondere sportfoto gekocht

Ik kocht vandaag een bijzondere foto van de Haarlemsche Athletische Club "De Damiaatjes". De foto is gemaakt in 1890. Bij deze club trainden in de zomer onder meer bekende wielrenners, athleten, voetballers en schaatsers.
Centraal in het midden met sjerp zit Pim Mulier (initiatiefnemer moderne Elfstedentocht). Rechts, met schaatsen aan, zit een nog jonge Jaap Eden met rechts naast hem Klaas Pander en vierde van rechts de schaatser Jaap Houtman (met de vele medailles). De voetballer liggend voor Eden is Menten, de wielrenners zijn Van der Griendt en Witteveen. Als u op de foto klikt ziet u een grotere afbeelding.

Hieronder links Jaap Eden (17 jaar oud) en Pim Mulier, Nederlands kampioen op de 350 meter hardlopen.