Wanneer gingen schaatsers overstappen?

Ik heb veel gelezen over schaatsen en zocht het laatste jaar antwoord op de vraag wanneer schaatsers voor het eerst gingen overstappen in de bocht.

Ik kreeg antwoord in een artikel van Hillary Winter een nazaat van James Smart. James Smart was aan het eind van de 19e eeuw de beste hardrijder van Engeland en kwam uiteraard uit het Fen District. In de winter van 1890/91 won hij de Nederlandse kampioenschappen in Heerenveen. Hij reed zoals gebruikelijk in ons land op een baan met één vrij scherpe bocht. De baan zag eruit als een langerekt hoefijzer.

Het jaar daarop reisde Smart naar Noorwegen om tegen Harald Hagen te rijden. Daar was Smart kansloos, omdat de Noren op een ovale baan reden met twee ruime bochten. De fenskaters waren gewend af te remmen en te keren bij een scherpe bocht. Winter citeert Charles Tebutt - de coach van James Smart - die in de Britse kranten verslag doet van de wedstrijden in Noorwegen:

The method of turning had always been to 'swing round the barrel' but on a curved turn a different technique was required. Any one who can skate will testify to the difficulty of crossing the feet to turn until the method has been mastered. It would seem that here was the root of James' problem which had let him down on his challenge with Hagen.

James moest dus niet alleen een nieuwe techniek leren, maar ook zijn houten schaatsen lieten hem in de steek. De Noren reden op noren, hoge schaatsen.

Vooralsnog is dit de oudst bekende bron over het overstappen. Dat wil niet zeggen dat het in de winter van 1890/91 ook begint. In 1885 bijvoorbeeld weigerde Axel Paulsen een wedstrijd in Nederland te rijden, omdat er maar één scherpe bocht was in de baan.